Objectief en onafhankelijk — dat is niet hetzelfde, en het verschil bepaalt wat u koopt

Twee woorden die zó op elkaar lijken dat bijna iedereen ze door elkaar haalt: objectief en onafhankelijk. In de wandelgangen hoor je ook “onpartijdig”. Ze klinken als hetzelfde. Dat zijn ze niet — en het verschil bepaalt wat u eigenlijk koopt bij uw accountant.

Objectief: geldt altijd

Objectiviteit is een van de fundamentele beginselen waar élke accountant zich aan houdt. De regel is kort: de accountant laat zich bij zijn afwegingen niet ongepast beïnvloeden.

In gewone taal: zijn oordeel mag niet worden gekleurd door iets wat er niet toe doet — geen vooroordeel, geen eigen belang, en niet uw wens om een bepaald antwoord te horen. Hij zegt wat hij ziet, ook als dat ongelegen komt. Dat geldt of hij nu controleert, samenstelt of gewoon met u meedenkt.

En let op: objectief betekent níét dat hij op afstand moet blijven. Een accountant mag u bijstaan, mag uw belang behartigen — bij een bedrijfsverkoop bijvoorbeeld — en moet dan gewoon zorgen dat zijn objectiviteit niet in het gedrang komt. Betrokken zijn mag. Zich laten meeslepen niet.

Onafhankelijk: alleen bij controle

Onafhankelijkheid is iets anders, en zwaarder. Het is een aparte eis die pas in beeld komt bij één soort werk: het controleren van een jaarrekening en andere assurance-opdrachten.

Daar moet de accountant wél op afstand staan. Geen belang, geen betrokkenheid bij de uitkomst — en dat niet alleen in werkelijkheid, maar ook in schijn. Dat voelt streng, en dat is het ook. Het is precies waar de waarde van zo’n handtekening zit: een controleverklaring telt omdat het de accountant niet uitmaakt wat eruit komt.

Het addertje

Hier zit het punt dat het jargon verbergt. De meeste MKB’ers hebben helemaal geen controleplicht. Uw jaarrekening hoeft niet onafhankelijk gecontroleerd te worden.

Wat u van uw accountant koopt, is dus meestal niet die afstand. Het is die andere combinatie: iemand die dichtbij genoeg staat om écht met u mee te denken, en objectief genoeg blijft om u bij te sturen als u de verkeerde kant op loopt. Betrokken én zuiver. Dat is waardevoller dan een boekhouder die alleen invult, en het is iets anders dan een controleur die alleen tekent.

Waarom u dit bijna nooit zo hoort

Omdat de grote kantoren dit onderscheid lastiger kunnen maken. Wie ook wettelijke controles doet, moet de strenge onafhankelijkheidseisen over een groot deel van zijn praktijk heen leggen — dan moet die betrokkenheid juist worden afgeremd. Voor een kantoor zonder controlevergunning geldt dat niet. Daar mag de accountant wél dichtbij komen, zolang hij objectief blijft.

Dat is geen maas in de wet. Het zijn twee verschillende manieren van werken, die toevallig dezelfde titel delen.

Wat u ermee kunt

Eén vraag, de volgende keer dat u bij uw accountant zit: help je me kiezen binnen wat er al ligt, of denk je mee over waar ik heen moet?

Allebei is prima. Maar het is niet hetzelfde, en u betaalt voor iets anders. Het helpt om te weten wat u vraagt.

Meer weten? Zie de begrippen objectiviteit en onafhankelijkheid in onze begrippenlijst.

Aanleiding: de discussie over de toekomst van het accountantsvak — zie de stukken van Ruben en Fleur in deze rubriek.