Commissarissen gezocht: wat de nieuwe geschiktheidstoets betekent

De AFM heeft de Beleidsregel geschiktheid Wta 2027 gepubliceerd: het toetsingskader waarmee de toezichthouder straks beoordeelt of bestuurders en commissarissen bij accountantsorganisaties geschikt zijn voor hun rol.

Dat klinkt als een document voor juristen. Voor een aantal kantoren is het dat niet.

Wat er verandert

De aanleiding is de Wijzigingswet accountancysector, die naar verwachting in 2027 van kracht wordt. Die wet verplicht grotere kantoren met een reguliere AFM-vergunning om een raad van commissarissen in te stellen.

De drempel is concreet. Kantoren die gedurende drie jaar minstens drie miljoen euro omzet uit wettelijke controles behalen én jaarlijks minimaal honderdvijftig wettelijke controles uitvoeren, moeten een onafhankelijke rvc hebben.

De AFM wil de beleidsregel op 1 januari 2027 laten ingaan, tegelijk met de verwachte inwerkingtreding van de wet. Publicatie in de Staatscourant volgt daarvoor.

Waarom dit nu al speelt

Een raad van commissarissen instel je niet in december. Je moet mensen vinden, spreken, toetsen en benoemen — en die mensen moeten daarna ook nog langs de geschiktheidstoets van de AFM komen.

Daar zit de krapte. Het gaat om een relatief kleine groep kantoren die tegelijk op zoek gaat naar een profiel dat in deze sector nog niet in ruime mate beschikbaar is: iemand die genoeg van accountancy begrijpt om toezicht te kunnen houden, en tegelijk voldoende onafhankelijk is om dat toezicht ook echt te kunnen uitoefenen.

Wie die twee eisen naast elkaar legt, houdt niet zoveel kandidaten over.

Voor wie geldt dit niet

De meeste kantoren in Nederland zitten ver onder deze drempel en krijgen hier niets van te merken. Wie geen wettelijke controles doet, valt er sowieso buiten.

Toch is het de moeite om te weten dat dit speelt. De governance-eisen die nu bij de grotere vergunninghouders landen, hebben de neiging om na verloop van tijd als norm te gaan gelden voor wat “goed geregeld” betekent — ook bij kantoren waar geen enkele wettelijke verplichting geldt. Zo ging het eerder met kwaliteitssystemen, en zo gaat het waarschijnlijk hier ook.

Wat er nog komt

Twee data om te onthouden. De Wijzigingswet accountancysector wordt in 2027 verwacht. En per 1 januari 2027 gelden de Nadere Voorschriften Kwaliteitsmanagement voor alle overige accountantskantoren.

Dat is dezelfde datum. Voor kantoren die onder beide vallen, komt er dus behoorlijk wat tegelijk binnen.